Od zolytów po oczepiny. Raciborskie muzeum pokazuje śląskie wesele dawnej epoki

Zolyty, kołocz, wykup i oczepiny układają się w opowieść o weselu, które obejmowało znacznie więcej niż sam dzień ślubu. W Muzeum w Raciborzu można zobaczyć wystawę „Ach biada, biada poszłam za dziada!”, poświęconą obrzędom weselnym na Górnym Śląsku. Eksponaty pokazują zarówno materialne ślady dawnych ceremonii, jak i słowa oraz pieśni towarzyszące kolejnym etapom uroczystości. To także okazja, by prześledzić, jak przez XX wiek zmieniały się zwyczaje związane z małżeństwem i organizacją wesela.

• Śląskie wesele zaczynało się długo przed ślubem
• Stroje, skrzynie i ślubne pamiątki z raciborskich zbiorów

Śląskie wesele zaczynało się długo przed ślubem

Ekspozycja prowadzi przez cały obrzędowy porządek dawnego wesela. Początek stanowiło kojarzenie par i narzeczeństwo, nazywane na Śląsku zolytami. Później przychodził czas przygotowań, roznoszenia kołocza oraz wizyt u pana młodego i pani młodej, którym towarzyszyły komedyje i przestrojki.

Ważnymi momentami były także wykup ślubny, sama uroczystość weselna, oczepiny oraz poprawiny. Wokół tych wydarzeń funkcjonowały wierzenia i magiczne zabiegi mające zapewnić młodej parze pomyślność. Obrzędowość nie kończyła się więc na ceremonii, lecz obejmowała wiele osób, przedmiotów, gestów i wypowiadanych formuł.

Tytuł wystawy pochodzi z XIX-wiecznego zbioru pieśni ludowych doktora Juliusza Rogera „Pieśni Ludu Polskiego w Górnym Szląsku”. Już sam wybór tego fragmentu wskazuje, że ekspozycja prezentuje również dawny język emocji, żartów i komentarzy związanych z zamążpójściem.

Stroje, skrzynie i ślubne pamiątki z raciborskich zbiorów

Wśród prezentowanych obiektów znalazły się przedmioty dokumentujące zarówno uroczysty charakter wesela, jak i codzienne przygotowania do wejścia w małżeństwo. Zwiedzający zobaczą między innymi:

• tradycyjne stroje pary młodej i druhen,
• ozdobne gabloty ze ślubnymi wieńcami z pierwszej połowy XX wieku,
• monidła, portrety i dokumenty historyczne,
• skrzynie wianne oraz elementy posagu,
• prezenty przekazywane nowożeńcom od początku do końca XX wieku,
• poradniki dla starostów, zbiory powinszowań i oracji,
• archiwalne fotografie.

Uzupełnieniem zabytków są wiersze, oracje i pieśni weselne. Dzięki temu można porównać nie tylko wygląd dawnych strojów czy formę ślubnych pamiątek, lecz także sposób, w jaki opowiadano o małżeństwie, rodzinie i obyczajach.

Większość eksponatów pochodzi ze zbiorów Muzeum w Raciborzu. Zestawienie przedmiotów z różnych dekad XX wieku pozwala prześledzić stopniowe przemiany tradycji. Wystawa jest skierowana do wszystkich zainteresowanych tym, jak na przestrzeni ostatniego stulecia zmieniały się sposoby zawierania małżeństw i organizowania wesel.

na podstawie: Urząd Miasta Racibórz.